FEMIJET E SHUMTE JANE APO NUK JANE RREZIK EKONOMIK PER FAMILJE?
Nuk janė te pakte milionat e derdhur me qellim te ngritjes se "vetėdijes" pėr kinse ndalimin e lindjeve te shumta si dhe pėrkufizimin e tyre. Protagonistet e kėsaj lėvizjeje, lėvizjes pėr ndalimin e shumimit, mendojnė se shkak i te gjitha problemeve ėshtė shtimi i numrit te fėmijėve.
Nuk ka dyshim se kjo moto ėshtė e lansuar edhe ne ambientet islame, me qėllim qe te parandalohet shtimi i muslimaneve, ngase, ēdo mitėr e njė nene islame, sipas tyre, konsiderohet fabrike bombash pėr ta. Madje, edhe shtetėrisht, kėto lėvizje kane njė pėrkrahje morale e materiale me te madhe se sa qe kane organet tjera zyrtare te rėndėsisė se pare.
Sikur ne ta njihnim qėllimin parėsor te perėndimit, i cili vrapon pas kėsaj motoje dhe kėmbėnguljes se tyre pėr te shpenzuar ne kėtė drejtim, ne do te akuzonim me tradhti te madhe njė ushtri te tere mbrojtėsish, pėrkrahėsish dhe ekzekutuesish te strategjisė se tyre. Nuk do te kalonim kufijtė e se vėrtetės sikur te thonim se disa burrėshtetas, dijetare, intelektuale, madje edhe mjeke e nėpunės, kane hyre ne kuadėr te shkatėrruesve ne toke si shkak i zbatimit, pėrfilljes dhe ekzekutimit te strategjisė pėr parandalimin e lindjeve te shumta. Ne lidhje me te tillėt thotė Allahu: "Ka ndonjė nga njerėzit qė fjala e tij tė mahnit, por vetėm nė kėtė botė (meqė nė botėn tjetėr gjykon Ai qė i di tė fshehtat), dhe pėr atė qė ka nė zemrėn e tij, e paraqet All-llahun dėshmues, e nė realitet ai ėshtė kundėrshtari mė i rreptė. 205. E posa tė kthehet ai nė tokė, vepron tė bėjė shkatėrrim nė tė, tė asgjėsojė tė korrat (mbjelljet) dhe gjallesat. E All-llahu nuk e do ērregullimin (fesadin)". (Bekare, 204-205)
Eshtė e ditur e pakontestuar se pėrcaktimi paraprak i furnizimit dhe kushtėzimit ndaj Allahut d.t.th ta mohosh Allahun, ngase muslimani nuk i cakton Allahut page, as te ardhura mujore, dhe as numėr te caktuar fėmijėsh, ngase, pėr kėtė moral te keq, Allahu do ta ndėshkonte, ose do ta ndėshkonte duke e penguar nga lindje totale e fėmijėve. Pra, ēdokush qe pėrcakton fėmijėt e tij para se t'i lindin se do te kemi vetėm njė apo dy fėmijė, ai veē i ka bere Allahut shok (1).
Pengimi i lindjes nga frika pėr varfėri ne njėfarė mėnyre ėshtė sikur mbytja e foshnjės nga frika e varfėrisė. Thotė Allahu: "Ju mos i mbytni fėmijėt tuaj nga frika e varfėrisė, se Ne ua sigurojmė furnizimin atyre dhe juve, e mbytja e tyre ėshtė mėkat i madh". (Isra, 31)
Megjithatė, lejohet pengimi i lindjes pėr arsye te justifikueshme, si fjala vjen gruaja ka ndonjė sėmundje dhe me lindjen e foshnjės behet bartja e sėmundjes nga ajo tek foshnja, etj. Po ashtu lejohet pengimi i shtatezanise pėrkohėsisht ne mėnyrė qe te plotėsohet periudha e parapare e gjidhenies, e cila ėshtė dy vite.
Ndonjėherė, dėshtakėt mendojnė se fėmijėt janė shkak i katastrofave ekonomike ndėrsa de facto ata janė vet shkaktare, sepse janė udhėheqės jo tė denje pėr postet e tyre. Shikoni se si Kur'ani, nėpėrmjet tregimit te Jusufit, alejhi selam, aludoi ne kėtė ēėshtje. Kur Egjiptin e pate goditur krize ekonomike, si shkak i thatėsisė 7 vjeēare, Allahu kishte caktuar qe Jusufi te vinte si mbikėqyrės i depove, dhe i cili me sinqeritetin dhe besnikėrinė e tij, arriti ta pėrballonte dhe shuante ne mase te madhe problemin ekonomik. Ai kishte kėrkuar postin e mbikėqyrėsit te depove, meqė e kishte ditur se nuk ka me te denje se ai pėr kėtė dhe kishte thėnė: "Ai (Jusufi) tha: "Mė cakto mua pėrgjegjės tė depove tė vendit, unė jam besnik i dijshėm". (Jusuf, 54)
Sipas kėsaj metodologjie profetike kishte vepruar edhe Salahuddin Ejjubi, legjenda e gjalle islame, i cili me te marre pushtetin ne Egjit, i cili vuante nga uria e madhe, saqė, ne fund te pushtetit fatimit, edhe mish qeni dhe maceje hanin, kishte nxitur egjiptasit ta mbjellin token, kishte aktivizuar tregtinė, kishte stimuluar zanatlinjtė dhe para se gjithash kishte pėrmirėsuar besimin e tyre nga risitė dhe besėtytnitė. Kishte hapur shkolle Sunnite dhe kishte pėrhapur dituritė e pastra fetare.
Ekziston njė frike dhe ankth nga vėrshimi demografik ne boten islame. Kėtė e kane thėnė pėrgjegjėsit evropiane dhe amerikane, te cilėt nuk harrojnė kurrė t'iu kthehen fakteve historike, ku shkak i lėvizjeve luftarake ishte gjithmonė vėrshimi demografik. Kjo ndodhi kur numri i banoreve te perandorisė romake u shtua, pastaj ne ēlirimet islame, pastaj ne vet Evropėn, qe kur numri i banoreve te saj u shtua, mijėra njerėz dolėn te kėrkonin vende te reja banimi, qe si rezultat zbuluan gati gjysmėn e botes, si: dy Amerikat, Australinė, e qindra ishuj dhe oqeane tjera net e dy polet e tokės.
Kėtu nuk mund te kalojmė tutje pėr pa dhėnė sqarim adekuat se dallon shume ēlirimi islam dhe kolonizimet evropiane, ngase te paret ēliruan, pėrhapėn diturit, ndėrsa te fundit vodhėn thesaret e popujve, shkatėrruan vende, robėruan njerėz dhe ishin shkaktare te dekadencės shkencore dhe kulturore te tyre deri me sot.
Pėrvoja bashkėkohore
Ai, qe sado pak, pėrcjell ngjarjet historike, shume lėshtė do ta vėrej te kundėrtėn e asaj qe pretendon lėvizja pėr parandalim te shtimit njerėzor.
Gjermania, ne vitin 1880, kishte 45 milion banore. Atėbotė vuanin nga varfėria, saqė njė numėr i madh i tyre migronin nga Gjermania pėr te gjetur pune ne ndonjė vend tjetėr. Kur ne vitin 1910, Gjermania arriti shifrėn e banoreve 68 milionė, situata ekonomike ndryshoi krejtėsisht; mjetet e jetės u shtuan shumėfish, burimet e te ardhurave po ashtu, saqė Gjermania u detyrua te kėrkojė punėtorė nga jashtė, dhe vetėm gjate vitit 1910, kishte 1 milion e 300.000 punėtorė te huaj.
Holanda, ne shek: XVIII kishte njė popullsi njė milionėshe ndėrsa ne vitin 1950 ishte shtuar aq shume saqė popullsia tani arrinte ne 10 milionė.
Kjo shifėr banoresh banojnė ne njė vend prej 12. 000 hektarėsh dhe vazhdimisht kane bere pėrpjekje pėr ta pėrgatitur token pėr mbjellje dhe ja tani, Holanda ka arritur qe te transportoje sasi te mėdha te lendeve ushqimore.
Gjiri arab, me shtimin e banoreve, token prej 150.000 hektarėsh e kishte shtuar n 1.000.000 hektarė toke pune dhe arriti qe te mbahet nga perimet dhe mbjelljet vetanake, e ne veēanti grurit, i cili pėrbėnte 99% e importimit. Nuk duhet harruar se kėto u arritėn ne njė vend, ku nuk ka asnjė lum, as Nili dhe Eufrati.
Ata qe kane friken varfėrinė si pretekst te ndalimit te shtimit, iu themi se: "Djalli ju frikėson nga varfėria dhe ju urdhėron pėr tė kėqija, e All-llahu ju garanton falje (mėkatesh) e begati; All-llahu ėshtė dhurues i madh, i dijshėm". (Bekare, 268)
Te vėrteta ekonomike
Ata qe kukasin shtimin dhe sihariqojne varfėrinė nuk dine asgjė pėr te vėrtetat ekonomike. Kur shifra e banoreve te botes u shtua pėr 2,6%, pėrqindja e grurit u shtua pėr 3,2%, farėrave tjera pėr 4,7%. Kjo d.t.th se bota pėr ēdo vit prodhon me shume se sa kėrkesat e konsumatorėve, dhe sikur vendet kapitaliste te mos hidhnin sasi marramendėse te grurit dhe qumėshtit (e prodhimeve te tij) ne oqeane (vetėm e vetėm qe te mos zbret ēmimi ne treg), nuk do te vuante as Afrika dhe as Azia nga uria.
Ne e dimė fare mire se kėto vende kane themeluar organizata dhe shoqėri pėr ruajtjen e kafshėve ndėrsa ne nuk e dimė se a me mire do te ishte te ruhej njeriu apo kafsha?!
Kina, e cila me pare ndiente frike se nuk do te mund ta ushqente as vetveten, sot, pasi qe ka me tepėr se 1 miliardė e gjysme njerėz, te mbjellat e saj janė shtuar pėr 40%, dhe pasi qe me pare importonte 4.000.000 pako pambuk ajo sot prodhon 1.000.000 pako.
India, e cila konsiderohej si fatkeqja me e madhe e botes ne aspektin ushqimor, prodhimi i saj i grurit qe nga viti 1970 ėshtė shtuar dukshėm, madje edhe e eksporton jashtė vendit. Ndėrsa prodhimi vendor i orizit ėshtė shtuar pėr 30%.
Kontinenti i Afrikės, i cili mendohet te jete me i varfėri, banohet nga vetėm 9% e banoreve te botes. Ajo ka me pak se gjysma e banoreve te Kinės dhe sipas ekscerpteve ėshtė vendi me i pasur ne bote. Ne te fshihet 97% e kromit te botes, 64% e arit te botes, 85% e platinit, 70% e kakaos, etj. Pra problemi i Afrikės nuk ėshtė kėtu por ėshtė ne histori, e cila ēdoherė vuajti nga padrejtėsitė, robėrimet, kolonizimet, lėvizjet e pėrgjakshme pėr liri, rrėzimet e pushtetit nga ushtria, pėrtacia dhe mosinteresimi i popullit pėr te mbjellat.
Shtatezania e shpeshte dhe shėndeti i nėnės
Ekzistojnė sot disa mendime se kinse shtatezania e shpeshte paraqet rrezik pėr shėndetin e nėnės, edhe pse mjekėsia njerėzore dhe psikike, si ne te kaluarėn edhe ne te tanishmen, janė pajtuar se bukuria e gruas arrihet pas martesės, ngase shtatezania, lindja, gjidhenia janė veprime aktive, te gjalla, te cilat aktivizojnė gjendurat (herdhet) femėrore te gruas duke ndikuar kėshtu ne funksionimin e tyre te mire.
Konsiderojmė se do te ishte injorance sikur mjeket te mbėshteteshin ne raste te rralla dhe ne baze te tyre te konkludonin pikėpamje te pėrgjithshme pėr te gjitha gratė. Tek e fundit, rregulli nuk bazohet ne pėrjashtime por ne rastet e zakonshme.
Ndodhe qe njė mjek i sinqerte mysliman te vėrejė se gruaja duhet ta shtyje pėr njė kohe shtatezanine, pėr shkak te ndonjė sėmundje te pėrkohshme. Ai kėtu vepron sipas rregullit te pėrgjithshėm: "Nuk ka dem dhe as dem reciprok". (nuk bėn ta dėmtosh askėnd sikurse qe nuk bėn te keqen ta kthesh me te keqe)
Mjetet e pengimit te shtatezanise
Mjekėsia nuk ka zbuluar diē qe do te pengonte shtatezanine pa shkaktuar fare probleme tek dy bashkėshortėt. Sipas njė studimi te kryer nė 628 femra, pėr ta njohur efektin e hapave parandalues te shtatezanise, ėshtė vėrtetuar se zonjat kane mundur t'iu ekspozohen sėmundjeve te kancerit ne gji dhe mitėr, pastaj sėmundjeve te zemrės, sėmundjeve te qafės se mitrės, qe mund te shkaktojnė sterilitetin e pėrhershėm ose lindjen e foshnjės se deformuar.
Pastaj nuk bėn te harrojmė se shkaku, i cili i shtyu evropianet ta zbulojnė hapin parandalues te shtatezanise nuk ėshtė varfėria dhe as shtimi i njerėzve por ishte njė shkak tjetėr. Kur ne Evropė u pėrhap liria seksuale, qe rezultat pati qindra fėmijė ilegale, qe pėr shtėpi kishin rrugėt, kontinieret e mbeturinave, dhe ne vend qe Evropa ta pranoj Islamin, i cili e ndalon prostitucionin, ata zbuluan kėto barėra.
Evropianet se pari i zbuluan kėto barėra pėr shpėtimin e shoqėrisė nga fėmijėt ilegale por me vone panė se kjo do te ishte njė arme e fuqishme e tyre kundėr Islamit dhe myslimaneve. Evropa dhe Amerika kėto barėra filloi ti barte pėrmes programeve te zhvillimit dhe ndihmave kulturore. Dhe mu pėr kėtė, zbuluesin e kėtij lloj bari, Bankos-in, e llogariten ne mesin e 100 fytyrave me te ndritura te botes, siē beri Majkell Harit ne librin e tij.
Familja me e madhe a sjell jete me te mire?
Rusia, Japonia, Zvicra, Izraeli, etj, pėrveē qe kane moto shtimin e familjes, ata pėr kėtė kane pėrgatitur edhe dhurata te mėdha.
E vėrteta ėshtė se familjet me mė shume anėtarė me lėshtė i pėrballojnė fatkeqėsitė dhe krizat ekonomike sikurse qe kane mundėsi te pėrfitojnė me shume materialisht dhe te prodhojnė me shume se sa familjet e vogla.
Njeriu mendjelėshtė ndodhe te mendoje se familja e vogėl bėn jete me te mire, gjė, te cilėn e trumbetojnė edhe mediat. Kjo teori eshte teoria e atyre qe nuk mendojnė se do te vdesin, e atyre qe mendojnė se pėrherė do te mbesin ne dunja dhe nuk mendojnė fare pėr xhihad, ahiret dhe xhenet.
Ka ardhe koha qe fushat e lojėrave t'i shndėrrojmė ne ara buke dhe ne vend te lojėrave garuese te kemi gara ne prodhim te dobishėm pėr njerėzimin.
Pėrvojat dhe eksperimentet kane vėrtetuar se familja e madhe ėshtė me e suksesshme ne fushat e tregtisė, zanatit, mbjelljes, se sa familja e vogėl. Nėse ne fillim ka pasuri te pakte me kalimin e kohės ajo do te ketė pasuri te madhe. Patjetėr te vegjlit duhet t'i shtyjmė qe krahas mėsimit ne shkolla te mėsojnė edhe zanate dhe periudhėn foshnjore praktikisht ta zvogėlojmė.
Disa mendojnė se familja me fėmijė te pakte ka mundėsi qe t'i shkolloje fėmijėt e saj ne Universitete, gjė, qe familjes me shume fėmijė nuk do t'i mundėsohej. Kjo ėshtė e pavėrtetė sepse kush do te punoje ne mbjellje, fabrika dhe zejtari?! A thua tere bijtė tanė do te punojnė ne zyre e pallate?!
Ekziston edhe njė arsye tjetėr se kinse gratė tani punojnė jashtė shtėpie dhe se nuk ka mundėsi qe njėkohėsisht te punoje dhe te kujdeset pėr fėmijė te shumte. Kėtu patjetėr duhet ta dije se ata, qe e nxirren gruan nga shtėpia pėr pune, sot po pėrpiqen qe ta kthejnė prape ne shtėpi pėr shkak te problemeve te shumta, madje ne disa vende evropiane gratė bėjnė protesta pėr t'u kthyer ne shtėpi.
Puna e gruas
Puna e gruas ne shtėpi me burrin dhe fėmijėt e saj ėshtė puna me e madhe. Nėse gruaja dėshiron ta ndihmoje materialisht burrin atėherė asaj i mbetet qe ta jete shtėpiake ekonomike, te kurseje shume, te punoje pune dore,, si: qėndisje, etj.
Ndihma materiale burrit nuk behet me braktisjen e shtėpisė, fėmijėve dhe kufizimin e fėmijėve (mosshtimin), ngase pasojat e kėsaj, morale dhe kriminale, janė shumehere me te mėdha. Nėse njerėzit ankohen prej shtimit te madh pėr shkak se jetojnė ne qytete te mėdha dhe me banore te shumte, atėherė atyre iu themi se toka e Zotit ėshtė e gjere dhe se mjetet pėr komunikim janė bere shume te afėrme, saqė boten e kane shndėrruar ne njė fshat te vogėl.
Rezymeja e artikullit:
- Allahu ėshtė i Vetmi, qe bėn baraspeshimin e shifrės se njerėzve ndėrsa vėrshimet, tėrmetet, vullkanet, luftėrat janė disa prej mjeteve te kėtij ligji, baraspeshimit shifror. Pra, kjo ėshtė e drejte ekskluzive e Allahut dhe se njeriu nuk ka mundėsi te ndėrhyjė kėtu.
- Pėrkufizimi paraprak i furnizimit (rizkut) ėshtė kufer ne (mohim) Allahun, sepse Allahu ėshtė Furnizues dhe ka force pėr hapjen e dyerve te furnizimit nga njeriu nuk e paramendon fare. Thotė Allahu: "E sikur banorėt e kėtyre vendbanimeve tė kishin besuar dhe tė ishin ruajtur, Ne do t'ju hapnim begati nga qielli e toka, por ata pėrgėnjeshtruan, andaj i dėnuam me shkatėrrim pėr atė qė merituan". (A'raf, 96)
- Pėrkufizimi i fėmijėve dallon nga planifikimi familjar, ngase ndodhe qe njė familje te ketė pese fėmijė por prapėseprapė ka organizim, e sidomos nėse ēiftet martohen te ri. Kėshtu, nėse njeriu martohet 20 vjeēar mund te ketė fėmijė ēdo 3-4 vjet dhe derisa te vije koha e menopauzės (kur me nuk lind gruaja), e cila fillon nga mosha 45-48 vjeēare. Pra pėr 25 vjet martese ti mund te kesh 5-6 fėmije pa patur asnjė problem familjar.
- Eshtė vėrtetuar se pengimi i shtatezanise sjell sėmundje te renda dhe se disa shtete te botes tanimė i kane ndaluar hapat e tille.
- Paratė e derdhura pėr pengimin e shtatezanive ėshtė me mire te derdhen dhe te destinohen pėr mbajtjen e familjeve te varfra.
Pėrshėndetjet qofshin mbi zotėriun tone, Muhammedin, ndėrsa falėnderimi i takon Allahut ne fillim e mbarim.
Rezymeja e parathėnies se librit: Hukuku't tifli fi'l islam, Xhevde Muhammed Avvad,
Pėrshtati ne shqip: Sedat Gani Islami. 3 korrik 2006, e hėnė
------------------
(1) Pėr kėtė mua nuk me ka rene te lexoje me pare dhe nuk di nėse ky mendim ėshtė mendim unanim i dijetareve islame apo jo. Autori thotė se kjo ishte rezyme e fetwase se Shejhul Ez'herit, e publikuar ne librin e botuar nga Ministria pėr fe, me titull: Mevkiful islami min tendhimi'l usreh