NDESHKIMI I BLETES SE DEHUR - DESHMI KUR'ANORE
Inxh. Abdu'd Daim El Kehil
Sa here qė thellohemi nė librin e Allahut tė Madhėruar, besimi ynė shtohet dhe forcohet, e krahas tij, edhe dashuria jone pėr kėtė fe tė pastėr. Arsyeja e kėsaj mbėshtetet nė faktet e shumta shkencore me tė cilat shndrit ky Kur'an Madhėshtor dhe tė cilat pėr ēdo ditė, si margaritarė tė ēmuar, zbulohen e vėrtetohen nga shkencėtarė tė ndryshėm. Kjo, normalisht, na bėnė krenar me pėrkatėsinė fetare qė kemi.
Nga ēudirat e bletės ėshtė edhe ajo qė shkencėtaret e quajnė "Fenomeni i dehjes tek Bleta". Disa bletė gjatė thithjes sė nektarit tė luleve hasin edhe nė disa lėndė dehėse si Etanoli, e cila gjendet nė disa fruta tė pjekur nė natyrė. Bleta me gjuhen e saj thith diē nga ky element dhe mu ashtu siē dehet njeriu, dehet edhe ajo, madje ndodhė tė jetė nėn ndikimin e asaj lėnde plot 48 orė. Gjestet e saj pas konsumimit janė identike me ato tė njė njeriu tė dehur; ajo bėhet armiqėsore, e vrazhdė dhe agresive. Ajo mund prish mjaltin duke hedhur kėtė lėndė nė tė, qė shpie nė helmimin e tij.
Problematika lind kėtu. Allahu i Madhėruar e pėrshkruan mjaltin si shėrues megjithėqė ne mėsuam se ajo prishet:
"ķóĪśŃõĢõ ćöäś ČõŲõęäöåóĒ ŌóŃóĒČń ćõĪśŹóįöŻń ĆóįśęóĒäõåõ Żöķåö ŌöŻóĒĮń įöįäųóĒÓö
...Nga barqet e tyre (tė bletėve) del lėng, ngjyra e tė cilit ėshtė e ndryshme dhe nė tė cilin ka shėrim (bar-ilaē) pėr njerėz...". En Nahl, 69.
Atėherė ēfarė e bėn mjaltin tė mbrojtur dhe tė pastėr?
Logjikisht, nėse kihet parasysh mėshira e Allahut tė Madhėruar shprehet nė faktin qė mjaltin e bėri shėrim, duhet qė t'i ketė bėrė edhe mjete mbrojtėse, gjė kjo qė shtyri shkencėtarėt nė studime konkrete pėr 30 vite me radhė.
Gjatė kėtyre studimeve bleta ishte nėn vėzhgim tė rreptė dhe pas njė kohe tė gjatė vėrejtėn se nė ēdo zgjua tė bletės ka bletė tjera qė janė sikur njė pjesė alarmuese dhe tė cilat ndiejnė erėn e bletės sė dehur tė cilėn e luftojnė dhe e largojnė nga zgjoi.
Ta meditojmė bashkėrisht urtėsinė me tė cilėn disponon bota e bletėve. Ato jo vetėm qė nuk pranojnė nė shoqėrinė e tyre njė bletė tė tillė, por edhe e pėrzurin dhe ndėshkojnė, ndaj, me plot keqardhje duhet shtruar pyetjen: A nuk janė bletėt mė tė menēura se shumė njerėz?!
Bletėt qė identifikohen me kėtė gjest, fitojnė njė imazh tė keq nė shoqėri megjithėqė prapė, pas kthjelljes totale dhe pastrimit tė plotė nga ajo lėndė, i lejohet tė hyjė nė zgjua.
Bletėt pėr tė mbajtur gjendjen nėn kontroll dhe pėr tė pastruar zgjoin prej shembujve tė kėsaj blete tė dehur, vendosin "bee bouncers", ose thėnė, pakėz si humor me kėtė gjuhėn e sodit, "Bodigarda" tė zgjoit. Nėse ajo insiston tek vendi i mbledhjes sė mjaltit, atėherė detyra e bletėve mbrojtėse ėshtė qė t'ia thyejnė kėmbėt pėr tė parandaluar kėshtu rimarrjen e kėsaj lėnde dehėse.
Allahu i Madhėruar pajisi bletėt me aparaturė nėpėrmjet sė cilės arrijnė tė dallojnė bletėn e dehur dhe ta largojnė menjėherė nga zgjoi pėr tė mos ardhur deri tek prishja e mjaltit. Bletėt madje kanė ligje tė prera pėr ndėshkimin e bletėve tė dehura duke filluar nga largimi e deri tek thyerja e kėmbėve.
I madhėruar qofsh o Allah! A edhe bletėt po refuzuakan alkoolin?
Tashmė, si zakonisht kur tė shohim kėto fenomene, shtrojmė pyetjen normale: Kush ia mėsoi bletės ketė sjellje?Thotė Allahu i Madhėruar:
"ŃóČųõäóĒ ĒįųóŠöķ ĆóŚśŲóģ ßõįųó ŌóķśĮņ ĪóįśŽóåõ Ėõćųó åóĻóģ
..."Zoti ynė ėshtė Ai qė ēdo sendi i dha formėn e vet, pastaj e udhėzoi atė?". Taha, 50.
Kėtu hasim nė legjislacion perfekt. Ndoshta ata kundėrshtarėt e ligjeve tė Islamit qė ndalojnė lėndėt dehėse dhe urdhėrojnė ndėshkimin e alkoolistit, do tė kthjellen nga dehja e tyre shpirtėrore dhe duke rivlerėsuar pozitėn e tyre prej qenie me intelekt, do ta pyesin vetveten: Po a nuk duhet ne mė shumė se sa bleta ta pėrfillim kėtė ligj?!
Burimi: http://www.al-ommah.com/maqalDetails.php?maqal_id=566
Pėrshtati: Sedat ISLAMI
27/04/2009, Vushtrri, Kosovė